بیمه شخص‌ثالث از خودرو به راننده منتقل می‌شود

با اجرای طرح جدید بیمه شخص‌ثالث راننده‌محور، نرخ بیمه دیگر یکسان نخواهد بود و رانندگانی که سابقه تخلف یا تصادف بیشتری دارند، موظف به پرداخت حق بیمه بالاتر خواهند بود. این تغییر، نقطه عطفی در صنعت بیمه کشور محسوب می‌شود و هدف آن ایجاد عدالت بیمه‌ای، کاهش تصادفات و افزایش انگیزه برای رانندگی ایمن است.

از خودرومحوری به راننده‌محوری

رئیس کل بیمه مرکزی، پرویز خسروشاهی، اعلام کرده است که تلاش‌ها برای نهایی کردن آیین‌نامه‌های این طرح تا پایان سال جاری ادامه دارد و اجرای آن مستلزم تصویب دولت است. بر اساس طرح راننده‌محور، از سال آینده حق بیمه شخص‌ثالث بر اساس ویژگی‌های هر راننده تعیین خواهد شد؛ رانندگانی با سابقه تخلفات و تصادفات بیشتر، حق بیمه بیشتری پرداخت خواهند کرد.

ایده راننده‌محور کردن بیمه شخص‌ثالث پیش‌تر در سند تحول صنعت بیمه مطرح شده بود، چرا که تحلیل داده‌ها نشان داد بخش زیادی از زیان شرکت‌های بیمه ناشی از رفتار پرخطر برخی رانندگان است. در سیستم فعلی، خودرو مبنای محاسبه ریسک است، در حالی که عامل اصلی وقوع حادثه، رفتار راننده است. این عدم تناسب باعث شده رانندگان کم‌خطر عملاً یارانه‌ای برای رانندگان پرخطر پرداخت کنند.

اهمیت زیرساخت داده و اتصال سامانه‌ها

کارشناسان بیمه تأکید دارند که موفقیت این طرح منوط به اتصال کامل سامانه‌های بیمه مرکزی، پلیس راهور و ثبت تخلفات است. اطلاعات مربوط به سرعت، میزان تخلف، سابقه تصادفات و حتی نوع مسیرهای عبوری باید در یک پروفایل رفتاری راننده جمع‌آوری شود. بیمه مرکزی اعلام کرده مقدمات فنی برای این زیرساخت‌ها در حال تکمیل است.

آثار اقتصادی و اجتماعی

تحلیل‌ها نشان می‌دهد بیمه راننده‌محور می‌تواند هزینه‌های بیمه را به شکل منصفانه‌تری توزیع کند. رانندگان کم‌خطر از تخفیف بهره‌مند خواهند شد و رانندگان پرخطر هزینه بیشتری پرداخت می‌کنند. این روش نه‌تنها رفتار رانندگان را اصلاح می‌کند، بلکه ساختار مالی شرکت‌های بیمه را پایدارتر می‌سازد، زیرا ریسک واقعی رانندگان پوشش داده می‌شود.

از منظر اجتماعی، این سیستم می‌تواند به کاهش تصادفات و تلفات جاده‌ای کمک کند؛ چرا که انگیزه مالی برای حفظ سابقه پاک رانندگی افزایش می‌یابد. برخی کارشناسان نیز این طرح را مکمل سامانه هوشمند امتیازدهی رانندگان می‌دانند که توسط پلیس راهور در حال اجراست.

چشم‌انداز اجرای طرح

به گفته خسروشاهی، در صورت تصویب آیین‌نامه‌ها تا پایان سال، شرکت‌های بیمه در ابتدای سال آینده قادر خواهند بود اولین نسخه تعرفه‌های راننده‌محور را ارائه کنند. با این حال، چالش اصلی همچنان در جمع‌آوری و اعتبارسنجی داده‌های رفتاری است. در صورتی که این بخش به درستی پیاده‌سازی شود، بیمه شخص‌ثالث وارد مرحله‌ای نوین از دیجیتالی شدن خواهد شد و رفتار راننده، مبنای ارزیابی ریسک جایگزین خودرو خواهد شد.